Σ.Μπράτιμου (2026). Το αγωνιστικό γλωσσικό τοπίο της πλατείας Εξαρχείων: η κοινωνιογλωσσική κατασκευή του δικαιώματος στην πόλη.
Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποτελεί μία εθνογραφικά προσανατολισμένη διερεύνηση του αγωνιστικού γλωσσικού τοπίου ως φορέα κατασκευής και επιτέλεσης του δικαιώματος στην πόλη. Συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική πραγματικότητα του αστικού επανασχεδιασμού της πλατείας Εξαρχείων με τη δημιουργία μετρό, σκοπός της διατριβής είναι να διερευνήσει πώς διεκδικείται ο χώρος της πλατείας Εξαρχείων μέσω της επιτέλεσης αγωνιστικών γλωσσικών τοπίων. Η επιτόπια έρευνα διήρκεσε από τον Οκτώβριο του 2021 μέχρι τον Δεκέμβρη του 2023, οπότε και πραγματοποιήθηκε συμμετοχική και μη συμμετοχική παρατήρηση της πλατείας και των κινητοποιήσεων που πραγματοποιήθηκαν εκεί. Το γλωσσικό τοπίο στον φυσικό χώρο της πλατείας συνεξετάστηκε με το ψηφιακό, όπως αυτό δημιουργήθηκε σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Χαρτογραφώντας το αγωνιστικό γλωσσικό τοπίο στο πλέγμα εκτός-εντός διαδικτύου η διδακτορική διατριβή διερεύνησε πώς κατασκευάζεται στο/από το αγωνιστικό ΓΤ ο δημόσιος χώρος ως αντικείμενο διεκδίκησης, εφαρμόζοντας στα δεδομένα θεματική και γεωσημειωτική ανάλυση.Τα ευρήματα της διδακτορικής διατριβής αναδεικνύουν την πολυμορφία με την οποία επιτελείται η διεκδίκηση του δημόσιου χώρου στο γλωσσικό τοπίο, διαμορφώνοντας μία σύνθετη οικολογία σημειωτικών πόρων. Αποκωδικοποιώντας αυτή την οικολογία, η διδακτορική διατριβή προτείνει μία τυπολογία των στοιχείων του αγωνιστικού γλωσσικού τοπίου και ταυτόχρονα αναγνωρίζει τους τρόπους με τους οποίους αυτό επηρεάζεται από την περίφραξη και τον αποκλεισμό της πλατείας, καθώς και τους τρόπους με τους οποίους τα αμφισβητεί και τα αποδομεί. Σε αυτή τη διαδικασία, στο γλωσσικό τοπίο συναρθρώνονται πολιτικοί αντί-λόγοι σχετικά με το μέλλον της πλατείας αλλά και για ευρύτερα κοινωνικοπολιτικά θέματα, συνδέοντας έτσι τον αγώνα για την πλατεία Εξαρχείων με αυτά και υπερβαίνοντας το τοπικό πλαίσιο. Μάλιστα, η διερεύνηση των διαλογικών διαδρομών των στοιχείων του αγωνιστικού γλωσσικού τοπίου στο πλέγμα εκτός-εντός διαδικτύου αποκαλύπτει τη στενή διαπλοκή του φυσικού και του ψηφιακού χώρου στην αγωνιστική επιτέλεση. Εντέλει, αναγνωρίζεται η δυναμική του αγωνιστικού γλωσσικού τοπίου να αμφισβητεί την επιβολή αστεοκτονικών πολιτικών, να προτάσσει εναλλακτικά προτάγματα για την κατασκευή και τη λειτουργία του αστικού χώρου, εν ολίγοις να διεκδικεί δυναμικά το δικαίωμα στην πόλη.
Λέξεις-κλειδιά: Κοινωνιογλωσσολογία; Γλωσσικό τοπίο; Αγωνιστικό γλωσσικό τοπίο; Σημειωτικό τοπίο; Εθνογραφία; Γεωσημειωτική; Δικαίωμα στην πόλη; Συλλογική διεκδίκηση; Διαμαρτυρία; Ενδεικτικότητα; Υλικότητα; Ενσώματη επιτέλεση; Γκραφίτι; Πανό; Διαδήλωση; Πλέγμα εκτός-εντός διαδικτύου; Μέσα κοινωνικής δικτύωσης – ΜΚΔ; Ψηφιακή διεκδίκηση; Παιδικότητα; Δημόσιος χώρος; Αστική πλατεία; Εξευγενισμός; Κατασκευή μετρό; Εξάρχεια; Καταστολή; Αντίσταση; Αμφισβητούμενος χώρος; Αντι-χώρος
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη διδακτορική διατριβή εδώ.
